WHOIS gizlilik koruması nedir, neden önemlidir?

WHOIS nedir?

WHOIS, bir alan adının kime ait olduğunu, hangi kayıt kuruluşunda kayıtlı olduğunu ve ne zaman sona ereceğini gösteren sorgulama sistemidir. Alan adı sistemi ilk kurulduğunda teknik sorunlarda alan adı sahibine ulaşılabilmesi amacıyla oluşturulmuştur.

Bir WHOIS sorgusunda genellikle şu bilgiler yer alır:

• Alan adının kayıt, güncelleme ve bitiş tarihleri
• Kayıt kuruluşunun adı ve iletişim bilgisi
• Ad sunucuları (nameserver)
• Alan adının durum kodları (örneğin transfer kilidi)
• Kayıt sahibinin, yönetici ve teknik irtibat kişilerinin bilgileri (gizlilik ayarlarına bağlı olarak)

Genel uzantılarda ICANN, WHOIS'in yerini alması için RDAP (Registration Data Access Protocol) adlı daha yapılandırılmış bir protokole geçişi başlatmıştır. Kullanıcı açısından amaç aynıdır: alan adı kayıt verilerine erişim.

WHOIS gizlilik koruması nedir?

WHOIS gizlilik koruması, kayıt sahibinin adı, adresi, telefonu ve e-posta adresi gibi kişisel bilgilerini WHOIS sorgularında gizleyen hizmettir. Koruma açık olduğunda sorgularda sizin bilgileriniz yerine gizlilik hizmetine ait bilgiler veya maskelenmiş alanlar görünür.

Gizlilik koruması, alan adınızın sahipliğini değiştirmez. Alan adı yine sizin adınıza kayıtlıdır, yalnızca bilgileriniz kamuya açık sorgulardan saklanır.

Gizlilik koruması neden önemlidir?

Gizlilik koruması, kişisel bilgilerinizin toplanıp istenmeyen amaçlarla kullanılmasını önler. Açık WHOIS kayıtları uzun yıllar boyunca şu sorunlara yol açmıştır:

• İstenmeyen e-posta ve aramalar: Otomatik araçlar WHOIS verilerini toplayarak reklam listeleri oluşturur.
• Oltalama (phishing) girişimleri: Sahte yenileme veya “alan adınızın süresi doluyor” e-postaları gönderilir.
• Sosyal mühendislik: Adres ve telefon bilgileri, hesaplarınıza yönelik saldırılarda kullanılabilir.
• Sahte fatura ve arama motoru kayıt teklifleri: Yeni kayıtlı alan adlarının sahiplerine yanıltıcı ödeme talepleri iletilir.

Gizlilik korumasının sınırları

Gizlilik koruması, kişisel bilgilerinizi kamuya açık sorgulardan saklar ancak onları herkesten gizlemez. Kayıt kuruluşu ve registry, kayıt bilgilerinizin gerçek halini tutmaya devam eder. Yasal bir talep, mahkeme kararı veya alan adı uyuşmazlığı gibi durumlarda bu bilgiler ilgili makamlarla ya da taraflarla paylaşılabilir.

• Gizlilik koruması, alan adının kötüye kullanımı durumunda sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
• Bazı uzantılarda registry kuralları gereği gizlilik koruması sunulamaz veya sınırlı sunulur.
• Kayıt tarihi, bitiş tarihi, kayıt kuruluşu ve ad sunucuları gibi teknik bilgiler her durumda görünür kalır.
• Gizlilik hizmetinin yönlendirdiği e-postaları düzenli kontrol etmek, önemli bildirimleri kaçırmamanızı sağlar.

WHOIS sorgusu nasıl yapılır?

WHOIS sorgusu, bir alan adının kayıt bilgilerini görmek için yapılır ve birkaç saniye sürer. Genellikle şu amaçlarla kullanılır: bir alan adının ne zaman sona ereceğini öğrenmek, hangi firmada kayıtlı olduğunu görmek veya transfer öncesinde durum kodlarını kontrol etmek.

1. Bir WHOIS veya RDAP sorgulama aracı açın. ICANN'in kayıt verisi sorgulama aracı genel uzantılar için resmi bir seçenektir.
2. Sorgulamak istediğiniz alan adını uzantısıyla birlikte yazın.
3. Sonuçlarda kayıt kuruluşu, tarihler, ad sunucuları ve durum kodlarını inceleyin.
4. .tr uzantıları için TRABIS'in sunduğu sorgulama hizmetini kullanın.

İstediğiniz alan adı boşsa WHOIS sorgusu yerine doğrudan alan adı sorgulama sayfasını kullanmak daha pratiktir. Burada ismin farklı uzantılardaki durumunu ve güncel fiyatlarını tek ekranda görebilirsiniz.

KVKK ve GDPR ile ilişkisi

Avrupa Birliği'nde 2018'de yürürlüğe giren GDPR, WHOIS'te gösterilen kişisel verileri önemli ölçüde sınırlandırdı. Bu düzenlemeden sonra birçok kayıt kuruluşu ve registry, gerçek kişilere ait bilgileri varsayılan olarak maskelemeye başladı. Türkiye'deki 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) da kişisel verilerin işlenmesi ve paylaşılması konusunda benzer ilkeler içerir.

Buna rağmen maskeleme uygulaması uzantıya, registry'ye ve kayıt sahibinin gerçek veya tüzel kişi olmasına göre değişebilir. Kişisel bilgilerinizin görünmediğinden emin olmak için gizlilik korumasını açık tutmak en güvenli yoldur.

Kurumsal kayıtlarda durum biraz farklıdır. Tüzel kişilere ait şirket unvanı gibi bilgiler kişisel veri sayılmadığı için bazı uzantılarda görünür kalabilir. Şirketinizin iletişim bilgilerinin kamuya açık olmasını istemiyorsanız kayıtlarda kişisel telefon ve adres yerine kurumsal iletişim bilgileri kullanmanız, ayrıca genel bir kurumsal e-posta adresi (örneğin [email protected]) tanımlamanız önerilir. Bu yöntem, çalışan değişikliklerinde bildirimlerin kaybolmasını da önler.

.tr alan adlarında durum

.tr alan adlarının kayıt verileri TRABIS tarafından tutulur ve sorgulamada hangi bilgilerin gösterileceği TRABIS kurallarına göre belirlenir. Genel uygulamada gerçek kişilere ait kişisel bilgiler kamuya açık sorgularda sınırlı gösterilir. Bu nedenle .tr alan adlarında genel uzantılardaki gibi ayrı bir gizlilik koruması hizmeti sunulmayabilir.

Kurumsal kayıtlarda şirket unvanı gibi bilgiler görünür olabilir. Güncel uygulama için .com.tr alan adı nasıl alınır rehberine veya yardım sayfasına bakabilirsiniz.

ICANN e-posta doğrulaması ve askıya alma riski

Genel uzantılarda ICANN kuralları, kayıt sahibinin iletişim bilgilerinin doğrulanmasını zorunlu kılar. Yeni kayıt yaptığınızda veya kayıt sahibi bilgilerini değiştirdiğinizde e-posta adresinize bir doğrulama bağlantısı gönderilir. Bu bağlantı 15 gün içinde onaylanmazsa alan adı askıya alınabilir ve siteniz ile e-postanız çalışmayı durdurur.

1. Kayıt sırasında sık kullandığınız, erişebildiğiniz bir e-posta adresi girin.
2. Kayıttan sonra gelen kutunuzu ve spam klasörünü kontrol edin.
3. Doğrulama bağlantısına tıklayarak işlemi tamamlayın.
4. E-posta gelmediyse Kolay Domain panelinden doğrulama e-postasını yeniden gönderin veya destek ekibine başvurun.

Gizlilik koruması açık olsa bile kayıt bilgilerinizin gerçek ve güncel olması gerekir. Yanlış veya sahte bilgiyle yapılan kayıtlar askıya alınabilir veya iptal edilebilir. Ayrıca bir uyuşmazlık veya transfer durumunda alan adının sahibi olduğunuzu kanıtlamanız zorlaşır.